İçeriğe atla
BURANA - Türkoloji Araştırmaları Dergisi
e‑ISSN 2980-2873 Açık Erişim · CC BY 4.0
Cilt 3 · Sayı 2 · 2025 Ara 30, 2025 Makaleler

İstiklal Marşı’nın Söylemine Dair Öğretmen Adaylarının Farkındalık Düzeyi

ÜA
Ünal ALDEMİR Sorumlu Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi unal.aldemir@erdogan.edu.tr Turkey
Sayfalar86-98 YayımAra 30, 2025 LisansAçık Erişim
PDF
CİLT 3 · SAYI 2 · 2025 Sayıyı görüntüle

Özet

İstiklal Marşı, Türk milletinin istiklal mücadelesini simgeleyen, tarihsel, kültürel ve toplumsal bağlamda derin anlamlar barındıran bir metindir. Ulusal kimliğin oluşumunda ve millî birlik bilincinin güçlendirilmesinde önemli bir işlevi olan bu marş, yalnızca törensel bir ritüel olarak değil, aynı zamanda değer aktarımı açısından da önemli bir eğitim aracıdır. Bu metin, şüphesiz bir mesaja, bir söyleme sahiptir; ancak eğitim kurumları başta olmak üzere icra edildiği mekanlarda metnin söyleminin ne düzeyde anlaşıldığının ortaya konulması metnin söylem değeri açısından önemlidir. Özellikle öğretmenlerin bu konudaki farkındalık düzeyini tespit etmeye çalışmak daha değerlidir; zira öğretmenler, millî değerlerin taşıyıcısı ve aktarıcısı rolündedir.

Bu araştırmanın amacı, öğretmen adaylarının İstiklal Marşı’nın söylemine ilişkin farkındalık düzeylerini belirlemek; söylem, anlam ve duygusal aktarım bağlamında bu farkındalığın nasıl şekillendiğini analiz etmektir. Bu çalışmada, nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması (case study) deseni kullanılmıştır.  Çalışma grubunu, Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Eğitim Fakültesinde öğrenim gören öğretmen adayları oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri, öğretmen adaylarının İstiklal Marşı’nın söylemini ne düzeyde anladıklarını belirlemeye yönelik olarak sorulan açık uçlu bir soru üzerinden toplanmıştır. Toplanan veriler, nitel içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir.

Elde edilen verilere göre öğretmen adayları İstiklal Marşı’nın söylemine dair temaları ortalamanın altında algılayabilmiş; özellikle bazı temalarda ortalamanın oldukça altında kalmışlardır. Katılımcıların, İstiklal Marşı’nın söylemini bütünlüklü olarak algılama ve ifade etme bakımından son derece zayıf kaldığı söylenebilir.

Çalışma, öğretmen adaylarının Türkiye Cumhuriyeti’nin millî marşımız olan ve çokça okunan İstiklal Marşı’nın söylemine dair farkındalık düzeyini ortaya koyacak olması, İstiklal Marşı’nın aktarmak istediği söyleme dair bir çerçeve çizecek olması, algılanan söylem ile gerçekte var olan söylemin örtüşme derecesini ortaya koyacak olması bakımından değerlidir.

Anahtar Kelimeler

#İstiklal Marşı #Söylem Analizi #Değerler Eğitimi

Referanslar

  1. Akay, H. ve Andı, F. (2016). İstiklâl Marşı istikbâl marşı 41 dize 41 yorum. Hat.
  2. Aldemir Ü. (2022). İstiklal Marşı’nın metinbilim açısından incelenmesi. XIII. Uluslararası Dünya Dili Türkçe Sempozyumu, içinde (ss. 540-556). Rize, Türkiye, 14 - 16 Ekim 2021.
  3. Aytekin, M. (2018). Sinemada söylem ve ideoloji: Samira Makhmalbaf filmleri üzerine bir inceleme - Discourse and ideology in sinema: A review on the films of Samira Makhmalbaf. Akdeniz Kadın Çalışmaları ve Toplumsal Cinsiyet Dergisi, 1(1), 59-76.
  4. Banarlı, N. S. (1950). İstiklâl Marşı’nın mânâsı. Hürriyet Gazetesi, 28.01.1950.
  5. Çelik, H. ve Ekşi, H. (2013). Söylem analizi. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 27(27), 99-117.
  6. Çetin, N. (2014). İstiklâl Marşı’mızı anlamak. Türkoloji Dergisi, 21(2), 2-69.
  7. Doyuran, L. (2018). Medyatik bir çalışma alanı olarak eleştirel söylem çözümlemesi (televizyon dizileri örneğinde). Erciyes İletişim Dergisi, 5(4), 301-323.
  8. Düzdağ, M. E. (2008). İstiklâl şairi Mehmet Âkif Ersoy. Fide Yayınları.
  9. Fairclough, N. (1995). Critical discourse analysis. Longman.
  10. Foucault, M. (1972) The archaeology of knowledge and the discourse on language. (Translated from the French by A. M. Sheridan Smith). Pantheon Books.
  11. Gündüz, N. (2008). Türk İstiklal Marşı ile İngiliz Milli Marşı’na üslup açısından karşılaştırmalı bir bakış. 1. Uluslararası Mehmet Akif Ersoy Sempozyumu, Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi, içinde (ss.613-620). Burdur, Türkiye.
  12. Güneş, A. (2021). Eleştirel söylem analizi çerçevesinde metin çözümlemesi: İstiklal Marşı örneği. Maltepe Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, 8(1), 152-168.
  13. Güneş, Ahmet (2018) Yazılı basında haber söylemi: 24 haziran 2018 cumhurbaşkanlığı ve milletvekili seçim haberlerinin çözümlenmesi. İstanbul Arel Üniversitesi İletişim Çalışmaları Dergisi, 6, 12, 13-42.
  14. Hess, S., Kleinschmit, D., Theuvsen, L., von Cramon-Taubadel, S., Zschache, U. (2008). Conceptualizing Path Dependence through Discourse Analysis: The Case of Seasonal Farm workers in Germany. 12th Congress of the European Association of Agricultural Economists. EAAE.
  15. Miles, M. B. ve Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook (2nd ed.). Sage Publications.
  16. İlbaş, S. (2023). Türkiye insan hakları ve eşitlik kurumu kurul kararlarında kurumsal söylem çözümlemesi. Disiplinler Arası Dil Araştırmaları, 7(7), 149-173. https://doi.org/10.48147/dada.1377393
  17. İnceoğlu, Y. ve Sözeri, C. (2012) Nefret suçlarında medyanın sorumluluğu: ‘Ya sev ya terk et ya da… Nefret söylemi ve/veya nefret suçları, Yasemin İnceoğlu (der.) içinde (ss. 23-37). Ayrıntı Yayınları.
  18. Kandemir, S. (2022). Kültürel bellek aktarıcısı olarak Instagram: TRT arşiv örneği. TRT Akademi, 7(14), 82-103. https://doi.org/10.37679/trta.1010508
  19. Kasa Ayten, B. (2021). İlkokul Türkçe ders kitaplarındaki metinlerde kültürel değerler. OPUS International Journal of Society Researches, 18(40), 2168-2190. https://doi.org/10.26466/opus.902826
  20. Kılıç, G., Budak, İ. ve Haşıloğlu, S. B. (2023). Ülke milli marşları ve İstiklal Marşı’nın özgünlüğünün veri analizi. Pamukkale Üniversitesi İşletme Araştırmaları Dergisi, 10 (1-Prof. Dr. Feyzullah EROĞLU Armağan Sayısı), 96-109. https://doi.org/10.47097/piar.1180263
  21. Şahin, Y. (2017). Michel Foucault’da söylem analizi. Sosyal ve Kültürel Araştırmalar Dergisi (SKAD), 3(6), 119-135.
  22. Şimşek, R. (2021). Türkçe ders kitaplarında modernizm eleştirisi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 9(3), 1022-1038. https://doi.org/10.16916/aded.938196
  23. Ural, A. ve Özkan Palavaroğlu, S. (2024). Ortaokul fen bilimleri ders kitaplarındaki ideolojik örüntüler. Ondokuz Mayis University Journal of Education Faculty, 43(1), 617-645. https://doi.org/10.7822/omuefd.1386839
  24. van Dijk, T. A. (Ed.). (1997). Discourse as social interaction. Sage.
  25. Yanarışık, O. (2023). Uluslararası ilişkiler kuramlarında söylem kavramı. Marmara Üniversitesi Siyasal Bilimler Dergisi, 11 (Özel Sayı), 75-93. https://doi.org/10.14782/marmarasbd.1371983.
  26. Yerinde, A. (2022) İstiklal Marşı özelinde Türk milletini güçlü kılan dinî ve millî değerler. MANAS Journal of Religious Sciences, 1/1, ss. 7-32.
  27. Yin, R. K. (2018). Case study research and applications: Design and methods (6. Baskı). Sage.
  28. Yürümez, R. ve Yürümez, A. (2023). Kırgız Türkçesiyle bir mevlit. (Ses Bilgisi, Şekil Bilgisi, Çeviri Yazı, Sözlüklü Dizin, Tıpkıbasım). Bengü Yayınları.

Lisans

CCBY 4.0
Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası

Bu çalışma açık lisanslıdır — yazarlara ve dergiye atıfla serbestçe paylaşıp uyarlayabilirsiniz. Lisans koşullarını incele ↗

Telif Hakkı (c) 2026 BURANA - Türkoloji Araştırmaları Dergisi

§ 06 — İlgili

Dergideki benzer makaleler

Bu dergide yayımlanan ilgili hakemli çalışmalar.
Tüm sayılar